Amsterdam Arena wil slimste stadion ter wereld worden, maar is nu vooral een showroom

Geplaatst op

Aan ideeën voor een innovatief voetbalstadion geen gebrek. De bedrijven die de plannen uitvoeren, moeten nog wel met geld over de brug komen.

Vrijdagochtend 18 juni, 2020. De Spaanse Morena stapt op het vliegtuig van Barcelona naar Nederland voor de achtste finale van het Europees Kampioenschap Voetbal tussen Nederland-Spanje in de Amsterdam Arena. Een dag later gaat ze met een vriendin opnieuw naar het stadion voor een dancefeest van ID&T. Dit wordt het ultieme weekend.

Om wachtrijen bij de Arena te voorkomen, installeert ze een app op haar telefoon waarmee de veiligheidsdiensten haar gedrag kunnen volgen. Als ze zich niet vier uur lang verstopt op de toiletten of ander verdacht gedrag laat zien, wordt ze bij de ingang van de Arena niet gefouilleerd. Door de app toegang te geven tot haar biometrische gegevens, vermijdt ze bovendien extra controles op Schiphol. Door de tienduizenden bezoekers in Amsterdam dit weekend en de verhoogde terreurdreiging staan alle veiligheidsdiensten op scherp.

Bij aankomst op Schiphol stapt Morena in een chauffeurloze bus naar de Arena. Ze doet alvast het polsbandje om dat bij het toegangsbewijs zat en waarmee haar bloeddruk wordt gemeten. Mocht ze tijdens het dancefeest out gaan, dan wordt de dichtstbijzijnde hulpverlener direct gealarmeerd. Omdat ze zich voorbeeldig heeft gedragen, mag ze bij de Arena zo naar binnen lopen. Via een app bestelt ze alvast een biertje. Als de steward haar drankje komt brengen, verschijnen op het veld drie hologrammen van de Toppers. Ze kent de muziek niet, maar de virtuele witte glitterpakken zijn hilarisch. Ze tellen af. Drie, twee, een… de wedstrijd kan beginnen.

Geen sciencefiction

Is het verhaal van Morena sciencefiction? Niet als het aan de Amsterdam Arena ligt. Directeur Henk Markerink wil dat de Arena het meest innovatieve stadion ter wereld wordt en uitgroeit tot een ‘proeftuin voor innovaties’, zo kondigde hij in 2015 aan. Andere stadions mogen dan de strijd met elkaar aangaan met het aantal zitplaatsen —70.000 stoelen is allang geen uitzondering meer – de Arena kiest voor slimme technologie die van elke bezoeker een ‘Very Important Person’ maakt.

De verbouwing van de Arena à €50 mln voor het EK in 2020 is het moment om deze ambitie te verwezenlijken. Het ‘Amsterdam Arena Innovation Center’, dat twee jaar geleden is geopend, gaat helpen. De ideeën die in dit steriele, witte kantoor achter de parkeerplaats bij de hoofdingang met allerlei partners worden bedacht, moeten in 2020 leiden tot een 20% hogere omzet. Ook de kosten voor onderhoud gaan door de slimme technologie met 20% naar beneden, legt ‘chief innovation officer’ en directeur facilitair bedrijf Henk van Raan uit.

Innovatie moet overlast van 75.000 bezoekers voorkomen

Het initiatief moet niet alleen tot betere financiële resultaten leiden, maar ook tot een goed imago. Op een topdag met een ‘triple’, waarbij er zowel een evenement is in de Arena als in de Ziggodome en Afas Live, lopen er al gauw 75.000 mensen in het gebied. Maar er zijn ook plannen om nieuwe woningen te bouwen. ‘Het beeld dat bewoners gaan klagen over het afval voor de deur en het gebrek aan parkeerplaatsen tijdens evenementen maakt ons angstig’, zegt Van Raan. ‘Want dat leidt tot weerstand tegen de exploitatie van de Arena. Om de impact en overlast van evenementen zo beheersbaar mogelijk te houden en de stad leefbaar, is innovatie nodig.

‘Ook de terroristische aanslag in de Manchester Arena, waarbij 22 mensen omkwamen na het concert van tieneridool Ariane Grande, staat de facilitair directeur vers in het geheugen. Door zo veel mogelijk diensten te ontwikkelen die bezoekers verleiden om tijdens het evenement persoonlijke informatie af te staan, krijgen veiligheidsdiensten meer mogelijkheden om de kans op een aanslag te verkleinen.

Data laten schoonmakers zien waar ze moeten beginnen

Een aantal toepassingen van het ‘slimme stadion’ zijn al in gebruik. Zo heeft de Arena twee datawetenschappers in dienst en zijn er sensoren en infraroodcamera’s die de kwaliteit van het gras in de gaten houden. Ook loopt er een proef met een zelfrijdende maaimachine, maar die is nog niet nauwkeurig genoeg. Een app met onder andere data van Rijkswaterstaat en TomTom adviseert bezoekers van de Arena hoe ze het beste kunnen rijden om files te vermijden en waar ze in de buurt kunnen overnachten. Want, legt Van Raan uit: ‘Als bezoekers twee uur in de file staan om bij de Arena te komen, dan blijft die slechte ervaring hangen.’

Om 20% op kosten te besparen, moet ook het onderhoud op de schop. De Arena gaat daarom data over het stadion beschikbaar stellen aan schoonmaakdiensten, die samenwerken met IT-bedrijven. Als sommige wc’s bijvoorbeeld nauwelijks worden gebruikt, hoeven die ook minder vaak schoongemaakt te worden. Een data-analyse van de mensenstroom kan helpen om te achterhalen wanneer schoonmakers het beste hun werk kunnen doen. Ook opvallend: een softwareprogramma analyseert alle kassa-aanslagen van de afgelopen twintig jaar. ‘We weten straks precies hoeveel kroketten bij de wedstrijd Ajax-PSV worden genuttigd’, zegt Van Raan trots. ‘Dat is weer anders dan bij een wedstrijd Ajax-Feyenoord. Zo weten we precies hoeveel kroketten we moeten inkopen.’

Geen showroom

Om het scenario van de fictieve Spaanse Morena werkelijkheid te laten worden, is meer nodig. Want het stadion mag dan tijdens de verbouwing worden volgehangen met sensoren en slimme ledverlichting, zonder 5G-netwerk komen de slimme diensten niet van de grond. Of dit netwerk er in 2020 gaat komen, is nog niet zeker. Bovendien moet de Arena voorkomen dat het een ‘showroom’ wordt van nieuwe producten die alle betrokken partners – van Philips Lighting tot Huawei en KPN – op de markt willen brengen, zegt Jan Wester, die namens onderzoeksorganisatie TNO de innovatieprojecten in de Arena begeleidt. Een serieuze proeftuin die baanbrekende innovaties oplevert, vereist bedrijven die geld stoppen in onderzoek en de ontwikkeling van nieuwe diensten en producten. En dat gebeurt nog niet. ‘Geen enkel bedrijf heeft tot nu toe substantieel R&Dbudget toegezegd. Dat valt mij tegen.’

Europees Kampioenschap

In 2020 is het zover: dan organiseert Uefa het Europees Kampioenschap Voetbal. Vanwege het zestigjarige jubileum van de Europese Unie vindt het kampioenschap plaats in dertien Europese landen. De Amsterdam Arena, het thuisstadion van Ajax, doet ook mee en wordt voor het EK2020 voor €50 mln verbouwd om meer ruimte op de tweede ring te creëren. De Arena grijpt de verbouwing ook aan om zich te profileren als het meest innovatieve stadion ter wereld. Accountantskantoor KPMG, de gemeente Amsterdam, Microsoft, Philips Lightning, TNO, KPN, het netwerk Amsterdam Smart City, Honeywell, Nissan, Huawei, Eaton en bouwbedrijf BAM gaan het stadion daarbij helpen. De Arena gaat ook samenwerken met Schiphol, om de mensen die vanuit het buitenland naar de Arena komen zo vlot mogelijk naar de Arena te leiden.

De Amsterdam Arena heeft de afgelopen drie jaar ongeveer €2 mln geïnvesteerd in diverse innovatieprojecten, blijkt uit navraag. Dit geld is gebruikt om andere investeerders aan te trekken. In totaal wordt er €12 mln door publieke en private partijen in de lopende innovatieprojecten geïnvesteerd.

Zo is de app met data van Rijkswaterstaat en TomTom een goed initiatief, maar nog niet baanbrekend. Wester: ‘We moeten nieuwe dingen gaan doen. Dat betekent dat we de app door moeten ontwikkelen, bijvoorbeeld door data van verschillende organisaties aan elkaar te koppelen. Wat kan de app betekenen voor de veiligheid van het station of Schiphol? Hulpverleners zijn niet op het platform aangesloten.’

Om echt een vernieuwend stadion te worden, moet er volgens Wester een veilige omgeving komen waar meerdere bedrijven data met elkaar kunnen delen. Die omgeving is er niet. Ook is er geen serieus back-upsysteem voor als een proef in de proeftuin een keer fout gaat – toch een essentiële voorwaarde om nieuwe diensten te kunnen testen op grote schaal. En de ideale samenwerkingsvorm waarin publieke en private partijen met elkaar kunnen samenwerken aan projecten die het belang van de Arena overstijgen – denk aan veiligheid of bereikbaarheid – is ook nog niet gevonden.

Hooggespannen ambities

De ambities zijn echter hooggespannen. Het stadion wil zijn kennis wereldwijd inzetten. Op het grote telecomcongres in Barcelona was het dit jaar één van de showcases voor nieuwe mobiele 5G-technologie. In China zijn al contacten gelegd om te helpen bij de aanleg van een nieuw complex voor het nationale voetbalelftal. Alleen zit de concurrentie niet stil. Zo wil Tottenham Hotspur aan een nieuw innovatief stadion in noord-Londen te gaan bouwen. Zelfs het Utrecht-stadion Galgenwaard meldde zich aan het front als innovatieve hotspot in oprichting.

Wat Wester van TNO betreft is de tijd van gepolder voorbij. Het is nu zaak om aan te pakken. ‘We moeten nu echt naar de volgende fase, anders blijft de proeftuin een kleine toepassingsplek in de Arena. En dat is juist wat we niet willen.’

Bron: FS 24/07/2017

Advertenties